ADHD begrijpen
Wat is ADHD?
Bij ADHD worden aandacht, activiteit en impulsen anders geregeld dan bij de meeste mensen. Het begint in de kindertijd en gaat bij veel mensen een leven lang mee.
ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder: aandacht, tekort, hyperactiviteit en stoornis.
Drie kernkenmerken
Aandachtstekort
Snel afgeleid, moeite om te beginnen of af te maken, dingen vergeten of kwijtraken.
Hyperactiviteit
Bij kinderen vaak zichtbaar druk. Bij volwassenen vaker een innerlijke onrust en moeite met ontspannen.
Impulsiviteit
Eerst doen, dan denken. Anderen onderbreken, snelle beslissingen, moeite met wachten.
Drie vormen van ADHD
- GecombineerdKenmerken van aandachtstekort én van hyperactiviteit en impulsiviteit. Komt het meest voor.
- Overwegend onoplettendVooral kenmerken van aandachtstekort. Wordt ook wel ADD genoemd.
- Overwegend hyperactief-impulsiefVooral kenmerken van hyperactiviteit en impulsiviteit. Komt het minst voor.
Wat er in de hersenen gebeurt
Het gaat vooral om de prefrontale cortex: het deel vooraan in de hersenen dat helpt bij plannen, aandacht vasthouden en impulsen afremmen. Zenuwcellen geven daar signalen aan elkaar door met de stoffen dopamine en noradrenaline.
De meest gebruikte verklaring is dat er bij ADHD minder van deze stoffen tussen de cellen beschikbaar is. Het signaal komt dan minder goed door. ADHD is dus geen kwestie van niet willen of van opvoeding.
Genoeg dopamine en noradrenaline tussen de cellen. De volgende cel wordt goed geactiveerd en geeft het signaal door.
Wat betekent dat?
De prefrontale cortex werkt als een regelcentrum. Het filtert wat belangrijk is, houdt de aandacht bij een taak en remt een impuls af. Ook aan een saaie taak kunt u beginnen en die afmaken.
Minder van deze stoffen tussen de cellen. Minder ontvangers worden geraakt en de volgende cel wordt minder geactiveerd.
Wat betekent dat?
Het regelcentrum krijgt te weinig door. Daardoor komen juist méér prikkels ongefilterd binnen, springt de aandacht naar wat nieuw of spannend is en wordt een impuls minder goed afgeremd. Een saaie taak kost veel moeite. Iets wat u boeit lukt wél, soms met hyperfocus.
- Dopamine en noradrenaline
- Ontvanger op de volgende cel
- Pompje dat de stof weer opneemt
Een vereenvoudigde tekening. In werkelijkheid gaat het om netwerken van hersengebieden, en het verschilt per persoon.
Medicatie zorgt ervoor dat dopamine en noradrenaline langer beschikbaar blijven. Daarom helpt het veel volwassenen met ADHD. Meer over medicatie
Waar komt het door?
ADHD is voor een groot deel erfelijk: 70 tot 80 procent van de verschillen tussen mensen komt door aanleg. Meestal spelen meerdere factoren samen, zoals aanleg en omstandigheden rond de geboorte, bijvoorbeeld vroeggeboorte.
Heeft een ouder, broer of zus ADHD, dan is de kans op ADHD een stuk groter.
Hoe vaak komt het voor?
- Volwassenen in Nederland
- 3,2%Heeft ADHD, volgens landelijk onderzoek van het Trimbos-instituut (2019–2022).
- Kinderen
- 3–5%Heeft naar schatting ADHD.
- Als volwassene
- 2 op 3Van de kinderen met ADHD houdt ook later nog klachten.
Mythes en feiten
Hoe de diagnose wordt gesteld
Vragen over ADHD
- ADD is een oudere naam voor de vorm van ADHD waarbij vooral aandachtsproblemen spelen. Tegenwoordig heet dat ADHD, beeld overwegend onoplettend.
- Grotendeels wel. 70 tot 80 procent van de verschillen tussen mensen komt door aanleg. Heeft een ouder, broer of zus ADHD, dan is de kans op ADHD groter.
Bronnen
- JGZ-richtlijn ADHD – diagnose volgens de DSM-5 (opent in nieuw venster)
- Richtlijn ADHD bij volwassenen (NVvP) (opent in nieuw venster)
- NHG-Standaard ADHD bij kinderen (opent in nieuw venster)
- Thuisarts – ADHD bij volwassenen (opent in nieuw venster)
- Trimbos / VZinfo – ADHD in de bevolking (NEMESIS-3) (opent in nieuw venster)
- Kooij e.a. (2019) – Europees consensusstatement ADHD bij volwassenen (opent in nieuw venster)
- Faraone e.a. (2021) – World Federation of ADHD, internationaal consensusstatement (opent in nieuw venster)
- Wolraich e.a. (1995) – Suiker en gedrag bij kinderen, JAMA (opent in nieuw venster)
- Impuls & Woortblind – Kenmerken van ADHD (opent in nieuw venster)
Gecontroleerd in oktober 2026.
ADHD begrijpen
Lees ook
- ADHD bij volwassenenHoe ADHD eruitziet bij volwassenen: innerlijke onrust, plannen en organiseren, emoties. Waarom het vaak pas laat wordt ontdekt, en hoe vaak het voorkomt.
- ADHD bij kinderenVoor ouders: hoe ADHD zich bij kinderen uit, waar u terechtkunt (jeugdarts, wijkteam, huisarts), wat u thuis kunt doen en wat er verandert bij 18 jaar.
- ADHD bij vrouwenWaarom ADHD bij meisjes en vrouwen vaak later wordt herkend: de onoplettende vorm, aanpassen en compenseren, en de rol van hormonen.
Herkent u zich hierin?
De zelftest geeft in ongeveer vijf minuten een eerste indruk. Het is geen diagnose; bespreek de uitslag met uw huisarts.